Maatschappelijke uitdagingen: meer focus op technologie

De grote maatschappelijke uitdagingen op het gebied van klimaat en energie, voedsel, gezondheids- & ouderenzorg, wonen en veiligheid hebben één ding met elkaar gemeen: technologie speelt een sleutelrol bij het aanpakken van deze vraagstukken. Voor FME is het niet de vraag óf we de uitdagingen van morgen aankunnen, maar wíe dat gaat doen. Nederland heeft hiervoor vanwege de sterke technologische industrie en een optimale ict-infrastructuur een goede uitgangspositie. Maar dat is niet genoeg. Vanwege de complexiteit van maatschappelijke vraagstukken, is het belangrijk dat overheid en bedrijfsleven intensief samenwerken.

Het kabinet erkent de rol van technologie. In de Miljoenennota 2020 wordt ingezet op de ontwikkeling en het gebruik van technologie op de terreinen Duurzaamheid en energie, Gebouwde omgeving, Agri & Food, Zorg en Veiligheid. In dit hoofdstuk wordt per terrein dieper ingegaan op de kabinetsplannen.  

Wij zijn positief over: 

Zorg

  • Er worden extra middelen beschikbaar gesteld om digitalisering in de zorg te versnellen. 

Agri & Food

  • Stimuleren van innovatieve stalsystemen en het praktisch toepassen van kennis en innovatie op het boerenerf. 

Gebouwde omgeving

  • € 2 miljard aan investeringen in de woningmarkt.
  • € 1 miljard voor nieuwbouw van betaalbare woningen
  • € 1 miljard voor nieuwbouw corporatiewoningen via verhuurdersheffing. 

Veiligheid

  • Meer geld naar Defensie: met name meer investeringen in defensiematerieel en cyber- en informatietechnologie. 

Energie en duurzaamheid

  • Ophoging en verbreding regeling Demonstratieprojecten Energie Innovatie (DEI): stijging van € 41 miljoen in 2019 naar € 118 miljoen in 2020 en de uitbreiding van de onderwerpen in de DEI. 
  • De impuls van € 28 miljoen extra subsidie voor klimaatinvesteringen voor bedrijven in de industrie.  
  • Eenmalig € 80 miljoen extra voor de transitie richting een Circulaire Economie. Na 2020 wordt de besteding van die middelen gekoppeld aan het Klimaatakkoord. 

We zijn kritisch over:  

Zorg

  • Structurele verlaging van de uitgaven aan genees-en hulpmiddelen holt innovatie in de medische sector uit. 

Gebouwde omgeving

  • Nieuwe regeling ten behoeve van het verduurzamen van corporatiewoningen wordt te laat opengesteld, waardoor de energietransitie in de gebouwde omgeving vertraging oploopt. 
  • Huidige isolatieregeling (SEEH+) voor particulieren geldt enkel voor 2020. Na 2020 is er geen budget meer voorzien, waardoor er te weinig geld is om de hele particuliere woningvoorraad te verduurzamen. 

Veiligheid

  • Nederland voldoet nog altijd niet aan de NAVO-norm en kan meer aandacht besteden aan het plaatsen van orders bij de eigen industrie. 

Energie en duurzaamheid

  • De aankondiging van de komst van een nationale CO2-heffing: startend op een niveau van € 30/ton CO2 in 2021 en oplopend richting € 125 - 150 /ton CO2 in 2050.  
  • Het procentuele aandeel dat bedrijven aan de ODE-heffing betalen stijgt van 50% naar 67%. Dit veroorzaakt een lastenverzwaring van € 750 miljoen voor het bedrijfsleven.  

Zorg

In de Miljoenennota zijn voor de komende periode extra middelen beschikbaar gesteld om digitalisering in de zorg te versnellen. Dit geldt voor thema’s als authenticatie, privacy en informatieveiligheid in de zorg, maar ook voor zaken als het ondersteunen van verbindingen in het zorgveld, het programma data en het programma gegevensuitwisseling. FME is negatief over de structurele verlaging van de uitgaven aan genees-en hulpmiddelen. Dit heeft directe gevolgen voor innovaties in medische technologie.  

Agri & Food 

FME is positief dat LNV in 2020 € 1,8 miljoen beschikbaar stelt voor innovaties op het boerenerf (bijvoorbeeld via regionale field/living labs als experimenteerruimte) en innovatie via start-ups en scale-ups. Bijzondere aandacht gaat uit naar de toepassing van (digitale) sleuteltechnologieën voor kringlandbouw. Bovendien wordt er € 60 miljoen gereserveerd voor veehouders die duurzaam willen innoveren in bestaande en nieuwe stallen. In 2020 is € 14,2 miljoen beschikbaar waarmee naar verwachting vijf innovatieprojecten voor bestaande stalsystemen en drie voor systeeminnovatie worden gerealiseerd. 

Gebouwde omgeving  

De € 1 miljard die wordt gebruikt voor stimulering van de woningbouwproductie wordt geïnvesteerd in benodigde randvoorwaarden als ruimtelijke kwaliteit, infrastructuur en voor de aanpak met stikstofproblematiek. De woningcorporaties kunnen gebruik maken van een korting op de verhuurdersheffing, maar de regeling voor de verduurzaming van corporatiewoningen treedt te laat in werking. Ook de ondersteuning van particulieren laat te wensen over. Dit zien we bijvoorbeeld bij de huidige isolatieregeling (SEEH+) die alleen voor 2020 geldt en niet voor de jaren erna.  

Veiligheid 

In aanvulling op de eerder aangekondigde investering van € 461 miljoen uit de Voorjaarsnota (voor de komende vijf jaar), investeert het kabinet nog eens € 51 miljoen extra in defensie. Dit biedt kansen voor technologische industrie en draagt bij aan een stabiele omgeving voor handel en export. Ook werkt Defensie verder aan de adaptieve krijgsmacht en komt er een defensiemateriaal begrotingsfonds. Tegelijkertijd zijn meer investeringen in defensie noodzakelijk. Zo komt Nederland nog niet aan de NAVO-norm van 2%. Ook is er nog te weinig nadruk op het plaatsen van defensieorders bij de eigen industrie. FME moedigt het kabinet aan om bij de besteding van middelen vaker te gaan optreden als launching customer.  

Energie en duurzaamheid 

Het bedrijfsleven ontvangt bij het onderwerp klimaatbeleid en duurzaamheid een mix van zoet en zuur. Dit geldt in de eerste plaats voor de aangekondigde nationale heffing op CO2. De kosten daarvan zullen toenemen van € 30 per ton in 2021, naar meer dan € 100 per ton na 2030.  

Bedrijven kunnen SDE++ subsidie ontvangen voor de kosten van de energietransitie als maatregelen een terugverdientijd hebben die langer is dan vijf jaar. Bedrijven zullen een groot deel van de SDE++ pot zelf financieren uit de heffing Opslag Duurzame Energie (ODE). Die stijgt van € 1,7 miljard naar € 2,4 miljard. Burgers en bedrijven betalen nu beiden 50% van de heffing, maar het aandeel voor bedrijven neemt in 2020 toe naar 67%. Hierdoor stijgen de kosten van de ODE-heffing voor bedrijven met € 750 miljoen.   

Positief zijn de toenames van de DEI-regeling van € 41 miljoen naar € 128 miljoen, een extra subsidie van € 28 miljoen voor klimaatinvesteringen in de industrie en een eenmalige injectie van € 80 miljoen voor investeringen in de circulaire economie.