De Human Capital Agenda
Tekort aan bèta’s
De kwantitatieve en kwalitatieve schaarste aan bèta/technisch
personeel neemt op alle niveaus toe. Bedrijfsleven,
kennisinstellingen en overheid zullen zich gezamenlijk langdurig en
intensief moeten inspannen om te voorkomen dat deze schaarste tot
welvaartsverlies voor Nederland leidt. De Human Capital Agenda
geeft aan dat deze inspanningen zich moeten richten op de volgende
vier actieperspectieven:
- Een grotere instroom van jongeren in het bèta/technisch
onderwijs
- Meer participatie van bedrijven in het onderwijs
- Aantrekken en behouden van internationale kenniswerkers
- Flexibilisering van de arbeidsmarkt op regionaal niveau
Testregio’s
De meeste acties zullen moeten worden uitgevoerd door onderwijsinstellingen en bedrijven, vaak in regionaal verband. Het topteam HTSM gaat in drie testregio’s (Zuidoost-Brabant, Twente en Zuid-Holland) ‘trekkers’ benaderen om de actieperspectieven om te zetten in concrete acties. Het topteam zal de Human Capital Actieagenda in maart 2012 aanbieden aan minister Verhagen, na de kabinetsreactie op het Masterplan Bètatechniek.
Techniek verplicht op school
Programma’s van bedrijven en onderwijsinstellingen om jongeren te interesseren in techniek en daarmee de instroom in het bèta/technisch onderwijs vergroten moeten onverminderd worden voortgezet. De overheid moet deze acties ondersteunen, bijvoorbeeld met het verplicht stellen van technische vakken en toetsen van basisschool tot en met voortgezet onderwijs. Ook moeten bèta/technische opleidingen aantrekkelijker worden gemaakt dan studies met weinig arbeidsmarktperspectieven, bijvoorbeeld door differentiatie van collegegelden en het instellen van numeri fixi.
Bedrijf voor de klas
Een grotere participatie van bedrijven in het onderwijs is nodig om de aansluiting tussen scholen en bedrijven te verbeteren. Van de lessen in het technisch onderwijs moet 10% worden gegeven door mensen die werkzaam zijn in het bedrijfsleven. Bedrijven en onderwijsinstellingen moeten zich in de regio inzetten om deze doelstelling te bereiken. De rijksoverheid moet dat stimuleren door het aanpassen van bevoegdheidseisen van docenten en het invoeren van fiscale stimulansen.
Innovatief vakmanschap
Ook de structuur van het onderwijsstelsel vraagt om nieuwe impulsen. Bedrijven, scholen en overheden investeren selectief in Centres of Expertise voor het hbo en voor het mbo in Centra voor Innovatief Vakmanschap. Het topteam ondersteunt het voorstel van de regio Eindhoven te komen tot een Centrum voor Innovatief Vakmanschap. Ook roept het andere regio’s op om initiatieven te ontwikkelen, bijvoorbeeld op het terrein van luchtvaart, mechatronica en maintenance. Het topteam adviseert bedrijven en onderwijsinstellingen om de technologie- en applicatiegebieden uit het Innovatiecontract (‘roadmaps’) als uitgangspunt te nemen voor de landelijke en regionale afstemming van zwaartepunten in het hoger onderwijs. In het verlengde van deze zwaartepunten moet er een gebalanceerde en voor het bedrijfsleven herkenbare uitbouw komen van een landschap van minoren, Associate degrees en professionele masters.
Internationale kenniswerkers
Het aantrekken en behouden van internationale kenniswerkers blijft nodig om de schaarste op alle niveaus op te vangen. Het topteam HTSM gaat een internationale ‘branding’ campagne starten onder de noemer ‘Holland High Tech’ om Nederland te promoten als ‘place to be’ voor hightech-activiteiten. Deze campagne zal bedrijven en onderwijsinstellingen ondersteunen om vakmensen en studenten te werven in het buitenland. Publieke en private partners in een regio zorgen voor een goede opvang van buitenlandse kenniswerkers. De overheid moet de knelpunten voor bedrijven bij kortdurend verblijf van internationale kenniswerkers – ook als ze in dienst zijn van het bedrijf zelf – snel oplossen.
Flexibeler arbeidsmarkt
Ten slotte ondersteunt het topteam initiatieven om de arbeidsmarkt op regionaal niveau te flexibiliseren om bij productieschommelingen geen kennis en expertise te verliezen. Bedrijven in een regio kunnen arrangementen uitwerken om personeel uit te wisselen tijdens productieschommelingen. Bedrijven, werkgevers- en werknemersorganisaties en financiële instellingen kunnen werken aan arrangementen om de toegang te verbeteren van flexibele werknemers tot private en collectieve voorzieningen als hypotheken en collectieve scholingsfaciliteiten. Voor het laatste moeten werkgevers- en werknemersorganisaties (ontschotte) opleidingsfondsen kunnen inzetten..
