FME-peiling: ruim drie kwart technologiebedrijven geraakt door Iran-oorlog

“Het conflict speelt zich ver weg af, maar de rekening wordt hier betaald”, zegt Theo Henrar, voorzitter van FME. “Veel technologiebedrijven stonden al onder druk door hoge energie- en loonkosten, oplopende lasten en felle internationale concurrentie. De aanhoudende onrust in het Midden-Oosten jaagt daar een nieuwe kostengolf overheen en vergroot de onzekerheid. Als bedrijven daardoor investeringen uitstellen, raakt dat niet alleen de bedrijven zelf, maar ook de innovatiekracht, productiecapaciteit en het toekomstige verdienvermogen van Nederland.”

Hogere kosten en verstoringen in de keten

De gevolgen bereiken bedrijven via verschillende, deels overlappende routes. 60% van de bedrijven heeft te maken met hogere energiekosten. Eveneens 60% meldt één of meer problemen in de toeleveringsketen. Daarbij gaat het vooral om hogere transportkosten en inkoopprijzen. Een kleiner deel heeft te maken met vertragingen of een beperktere beschikbaarheid van onderdelen en materialen zoals metalen en metaalproducten, kunststoffen en chemische grondstoffen, elektronische componenten en goederen die afhankelijk zijn van containervervoer.

Als de onrust aanhoudt, verwacht 84% van de bedrijven in de komende zes maanden problemen in de toeleveringsketen. Bijna acht op de tien verwacht hogere transportkosten en drie kwart hogere inkoopprijzen. Daarmee verwachten bedrijven dat de druk op kosten en toeleveringsketens de komende maanden verder toeneemt.

Productie daalt, investeringen worden uitgesteld

Bij 43% van de bedrijven staat de winstgevendheid onder druk. Daarbovenop meldt een op de zeven tijdelijk of structureel verlies, of een bedreiging voor de bedrijfscontinuïteit. 32% geeft aan dat de productie is afgenomen.

22% van de bedrijven heeft investeringen uitgesteld en een op de tien verwacht dit alsnog te moeten doen. Het uitstel raakt onder meer digitalisering en automatisering, verduurzaming, productie, en onderzoek en ontwikkeling. Ook stellen bedrijven het aannemen van extra personeel uit. Bijna een kwart voert bovendien kostenbesparingen of organisatorische veranderingen door.

Oproep: versterk het concurrentievermogen van de technologische industrie

De gevolgen van de oorlog komen boven op bestaande problemen in de industrie. De technologische industrie groeit in 2026 naar verwachting met 2% volgens Oxford Economics, maar die groei wordt gedragen door de machinebouw, en daarbinnen vooral door het halfgeleidercluster. Zonder de machinebouw krimpt de productie met 3%. Het succes van het halfgeleidercluster is van groot belang voor Nederland, maar maskeert de uitdagingen waarmee veel andere bedrijven in de technologische industrie te maken hebben.

We roepen het kabinet daarom op het concurrentievermogen in de volle breedte van de technologische industrie te versterken. Dat betekent werk maken van concurrerende energiekosten in vergelijking met ons omringende landen, minder regeldruk en een ondernemingsklimaat waarin bedrijven kunnen blijven verduurzamen en groeien.

“Daarbij is tempo nodig”, voegt Henrar toe. “Bedrijven moeten vandaag concurrerend kunnen ondernemen om te kunnen investeren in de innovatie en productie van morgen. Alles wat we nu kwijtraken, krijgen we niet terug.”