“Waardeketens binnen de hightech industrie zijn de basis van onze concurrentiekracht, weerbaarheid en maatschappelijke uitdagingen”

Niels, je trekt het marktsegment Industrie bij FME. Kun je kort schetsen waar jij je op richt?

“Binnen FME werken we met zeven marktsegmenten waarin onze lidbedrijven actief zijn. De hightechindustrie neemt daarin een bijzondere positie in: serke hightech waardeketens vormen namelijk de basis voor het succes van álle andere segmenten. Denk aan MedTech, energie of defensie: zonder hoogwaardige machines en halfgeleiders komt geen enkele sector vooruit.

Als je kijkt naar de Meerjarenstrategie van FME is het marktsegment industrie ook in het midden gepositioneerd tussen de andere zes marktsegmenten. Bijna alle FME-leden leveren toe aan andere industriële partijen. Die waardeketens binnen de technologische industrie zijn dan ook echt de ruggengraat van onze sector en wat Nederland met zijn innovatiekracht sterk maakt. Om succes binnen dit marktsegment te bereiken is focus nodig. Daarom focus ik mij binnen dit marktsegment op hightech waardeketens in de semiconductors en machinebouw. Dat zijn strategische sleutelgebieden voor Nederland en Europa waar we een sterke basis in hebben.”

Waarom zijn juist semicon en machinebouw zo cruciaal?

“Semicon en machinebouw zitten in het hart van vrijwel elke technologische toepassing. Tegelijkertijd zijn dit sectoren waarin mondiale afhankelijkheden groot zijn en concurrentie hevig is. In het nieuwe industriebeleid van het ministerie van Economische Zaken en in het rapport Wennink nemen deze waardeketens tevens een cruciale positie in. Ze zijn de enablers van groei voor de gehele technologische industrie.

Kijk bijvoorbeeld naar chips: an sich leveren deze niets op. Zodra je ze toepast in een MRI-scanner, elektrisch voertuig of drone heeft het een functie en maakt het andere technologie slimmer. En dan hebben we nog niet eens gesproken over de hele keten die daarachter zit, juist ook in de machinebouw waar Nederland zo sterk in is. Ook ontwikkelingen zoals fotonica en quantum zijn hierin cruciaal, voor toepassing in de industrie van morgen. Maar we hebben de afgelopen jaren ook gezien dat de waardeketens in de halfgeleiderindustrie niet altijd weerbaar zijn, terwijl de vraag in de eindmarkten alleen maar groeit. Hoe maken we die ketens nou sterker en weerbaarder in tijden van geopolitieke spanningen en onze concurrentiepositie die onder druk staat? Typisch een FME-uitdaging: want alleen ga je misschien sneller, samen kom je verder en ben je wijzer. 

Dat vraagt om een branchevereniging die voorop durft te lopen, die hightech waardeketens met elkaar verbindt. Van chip tot eindmarkt, wat wij goed kunnen door de breedte van lidbedrijven. En samenwerking: tussen bedrijven, regio's, kennisinstellingen en overheden. Precies daar ligt ook de rol van FME. Binnenkort komen we met een heel interessante studie die die verbinding met eindmarkten maakt. En daarnaast met een visie op hoe we die verbinding willen versterken.”

Wat betekent jouw rol concreet in de praktijk?

“Als manager Hightech Industrie probeer ik focus aan te brengen. Dat doe ik door te werken aan programma’s en projecten die bijdragen aan innovatiekracht en weerbaarheid van die hightech waardeketens. Daarnaast verbind ik partijen: lidbedrijven onderling, maar ik ga ook namens de sector in gesprek met beleidsmakers, financiers en andere stakeholders. Een belangrijk onderdeel van mijn werk is daarnaast het vertalen van wat er speelt in de keten naar kansen in Den Haag en Brussel. De afgelopen jaren heb ik dat al mogen doen als Belangenbehartiger Innovatie- en industriebeleid. Maar om echt impact te maken voor die ketens in semicon en machinebouw moet je ook richting uitvoering gaan, en daarom heeft FME gezegd: we gaan ons hier nu strategisch op richten in het marktsegment Industrie. Zo brengen we industriebeleid echt tot uitvoering en tot impact in de ketens in de Nederlandse technologische industrie.”

Je benadrukt vaak het belang van waardeketens. Waarom is dat zo’n terugkerend thema?

“Omdat waardeketens vandaag de dag niet alleen economisch, maar ook strategisch relevant zijn. In een veranderend geopolitiek landschap draait het steeds meer om toegang tot technologie, kennis en productiemiddelen. Als waardeketens te kwetsbaar zijn, raakt dat direct onze concurrentiekracht. Terwijl hier ook onze kracht zit, juist als Nederland, met onze open handelsgeest en samenwerkingsbereidheid. Daarvoor moet je werken aan de fabriek van morgen, bijvoorbeeld met volle inzet op robotica en automatisering. Want met alleen R&D gaan we het in de mondiale wedloop om technologisch leiderschap niet redden. We moeten onze productie ook versterken en dit in Europees verband slim organiseren. Voor weerbaarheid en concurrentiekracht."

Wat drijft jou persoonlijk in dit werk?

“Ik vind het fascinerend om te werken op het snijvlak van technologie, bedrijven, beleid en maatschappelijke impact. De hightech industrie laat bij uitstek zien hoe technologische innovatie kan bijdragen aan brede maatschappelijke doelen, van duurzaamheid tot strategische autonomie. Tegelijkertijd zijn er legio initiatieven van publieke partijen om deze strategische sector te stimuleren. Die verbinding leggen gaat niet altijd van nature, en precies daarvoor is FME op deze aarde. Om de sector te versterken door strategische onderlinge netwerken én met relevante stakeholders.  

Wat mij motiveert, is om samen met bedrijven en partners te zorgen dat Nederland ook op de lange termijn een sterke, concurrerende en innovatieve technologische industrie houdt. Zodat we trots zijn op al die hightech waardeketens achter een ASML, maar ook de ASML's van morgen”

Tot slot: wat mogen leden van FME van jou verwachten?

“Een scherp oog voor wat er in de hightech waardeketens speelt, een open houding richting samenwerking en een duidelijke focus op impact. Uiteindelijk gaat het erom dat we samen bouwen aan een concurrerende Nederlandse technologische industrie met weerbare waardeketens.”